Licht heeft vele bronnen, De zon, maan, vuur en elektriciteit verlichtten allen de wereld. Licht stelt ons is staat om te zien; het stimuleert, informeert en het beroerd ons. Er kan geen visuele vorm mogelijk zijn zonder licht. Het bevat zowel de wereld zoals wij het zien en wereld zoals wij het ervaren.
Wij voelen allemaal, bewust of onbewust, de stille maar sterke kracht van licht, als wij bijvoorbeeld 's morgens opstaan en door het raam naar buiten kijken.
Het fantastische energierijke licht van een zonnige morgen inspireert ons om actief te zijn, wekt lust en zet aan tot daden. Weersomstandigheden, seizoensinvloeden en tijdstip van de dag zorgen voor een dynamisch lichtspel. Licht is tegenwoordig zo vanzelfsprekend dat we bijna zouden vergeten hoe bijzonder licht is, dat je ’s avonds de lamp aan kan doen, en wanneer de elektriciteit uitvalt, een zaklamp of kaars ons bijlicht. Wat we ook doen in ons leven, licht speelt een rol. Licht is communicatie, licht is energie. licht is magie. Licht is leven. Onze wereld is gemaakt van licht.
Licht is nodig om architectuur te bezielen, licht en architectuur spelen een spel met elkaar, een spel van licht en schaduw. Doormiddel van licht wordt ruimte visueel gemaakt, het onthuld schoonheid, functie, vorm en schaal. Licht definieert het object, de kleur en de textuur van een gebouw, stad en landschap.
Licht verbind alle elementen in een ruimte tot een geheel, de atmosfeer. Zonder licht zijn deze elementen opzichzelfstaand, nietszeggend.
Architectuur zou een ervaring moeten zijn, een ervaring waar de toeschouwer zich in kan herkennen en mee kan identificeren. De bezoeker is niet langer enkel een toeschouwer maar wordt onderdeel van de architectuur.
Een gebouw waarin alle elementen in balans zijn is voor mij Het Joods museum in Berlijn. De architect Daniel Libeskind heeft doormiddel van de juiste verhouding tussen licht en ruimte de droevige herinneringen aan de jodenvervolging weten op te roepen zonder een woord of beeld. Licht en architectuur zijn hier in balans. Het gebouw beschrijft ons de mensen, de verhoudingen en de gebeurtenissen. Terwijl het licht ons de herinnering beschrijft, het verdriet en de hoop. Het gebouw is ontworpen voor en door de menselijke zintuiglijke ervaring. Het Joods Museum is massief, kil en afstandelijk, precies zoals Libeskind dit voor ogen had.
“The art of touching with the effects of light belongs to architecture.” Etienne-Louis Boulle
Een mens heeft binnen een aantal seconden nadat hij de ruimte heeft betreden al een mening gevormd over het geheel. Het is mooi of het is lelijk, het is koud of warm, het is aangenaam of onaangenaam etc. Dit heeft te maken met onze zintuiglijke en emotionele reactie op de ruimte. De zintuiglijke reactie is wat we zien, horen en voelen, de emotionele reactie is wat we herkennen en hoe we reageren. Ondanks dat dit twee totaal verschillende reacties zijn, zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden en beïnvloeden zij elkaar.
Voor mij is de ultieme architectuur een ruimte waarin objecten en materialen samenkomen onder een spel van licht. Een magische verbinding van elementen door licht. Een ondefinieerbare laag in de ruimte, het puntje op de ‘i’.
Dit is wat ik zoek in architectuur, dit is wat architectuur bijzonder maakt, uniek, maar waar naar mijn mening te weinig voorbeelden van te vinden zijn in de architectuur.
Toch is dit fascinerende licht geen vreemde voor ons maar juist een goede vriend. De mens is al sinds het allereerste begin gefascineerd geweest door licht en probeert al duizenden jaren lang de zeggingskracht ervan symbolisch in taal en teken te uiten Waarom, vraag ik mij dan af, is de volledige draagwijdte van licht dan nog niet doorgedrongen tot de architectuur, terwijl het een grote meerwaarde kan zijn voor de architectuur.
Het doel van deze scriptie is het onderzoeken van onze kennis van licht, van oorsprong tot moderne architectuur, om zo het belang van licht in architectuur beter te begrijpen. Ook ben ik op zoek naar een verklaring voor het effect van licht op de zintuigen van de mens om als ontwerper vat te krijgen op de relatie tussen licht en architecturale beleving.
“Architecture is the wise, correct and magnificent play of volumes collected together under the light.” Le Corbusier